Sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen voor vrijwillige inzet
De mogelijkheden van online vrijwilligerswerk Online vrijwilligerswerk is een nieuw fenomeen in vrijwilligersland. Wat is online vrijwilligerswerk, en wat kun je ermee als vrijwilligersorganisatie? Medewerkers en vrijwilligers die er al mee werken, vertellen.
Door toename van het aantal internetaansluitingen in Nederland ( 72% van de huishoudens in 2004 tegenover 44% in 2000, bron: CBS) stijgt het gebruik van internet in alle sectoren en niveaus van de samenleving en is een nieuwe vorm van vrijwilligerswerk ontstaan.
Online vrijwilligerswerk is vrijwilligerswerk dat vanachter de computer kan worden uitgevoerd. Kenmerk ervoor is dat tijd en afstand in principe geen belemmerende factoren meer zijn. Een online vrijwilliger verricht vrijwilligerswerk wanneer het hem of haar uitkomt, of het nu vroeg in de ochtend is of midden in de nacht. Waar regulier vrijwilligerswerk vaak in de naaste omgeving wordt uitgevoerd, werken online vrijwilligers vaak juist op nationale of internationale schaal. Online vrijwilligerswerk kent in principe geen grenzen. Vanachter de computer kan iemand letterlijk overal ter wereld als vrijwilliger aan de slag. Dit kan bijvoorbeeld via Nabuur, een organisatie die alleen maar met online vrijwilligers werkt.
Nabuur is een organisatie die online vrijwilligers ( buren) en lokale projecten in ontwikkelingslanden bij elkaar brengt. Nabuur helpt enerzijds de projecten om een goede vraag te formuleren voor online vrijwilligers. Maar ook werft en begeleidt Nabuur online vrijwilligers. De vrijwilligers kunnen projecten zoeken op thema, vraag, land of op basis van hun eigen kennis en ervaring. De online vrijwilliger bij Nabuur hebben vooral kennis, ervaring en vaardigheden te bieden.
Klussen vari?ren van het vertalen van een brief, het geven van een inhoudelijk advies of bijvoorbeeld het meedenken, zoeken en meeschrijven met een fondsaanvraag. De vrijwilligers van Nabuur komen van over de hele wereld. Vrijwilligers werken dan ook altijd samen met andere nationaliteiten.
De kindertelefoon werkt al ruim vier jaar met online vrijwilligers om, naast het vertrouwde bellen, te chatten met kinderen. Carolien van Hoogenhuyze, medewerker bij de kindertelefoon Utrecht vertelt dat ze met chatten gestart zijn na een interne inventarisatie naar de mogelijkheden van internet en hulpverlening. Er kwam destijds ook al veel verzoeken binnen van kinderen os het niet mogelijk was te chatten, in plaats van te bellen.
De kindertelefoon heeft gekozen voor chatten omdat dit het meeste lijkt op het format van een telefoongesprek. Bij maatschappelijke Dienstverlening Veluwe (MD Veluwe) in Appeldoorn werken ze met e- buddy?s. E-buddy staat voor e-mailbuddy, een maatje op afstand die mailt met een cli?nt. Annelies Peters, regioco?rdinator buddyzorg: ?We zijn met e-buddy?s gaan werken nadat geconstateerd werd dat er cli?nten waren voor wie een buddy een stap te ver was, maar die wel behoefte hadden aan een betrouwbaar maatjescontact. We hebben bewust voor e-mailen gekozen om het contact niet te vluchtig te maken.
Via de chat bespreken de kinderen bij de kindertelefoon meer serieuze en heftige onderwerpen. Ether- Clair Sasabone is sinds vier jaar chatvrijwilliger: ?het leukste is dat het altijd druk is, je zit er nooit voor niets.? Volgens haar komt dit door de laagdrempeligheid en anonimiteit van het chatten: ?Kinderen zijn gewend te chatten zijn zelf ook heel direct.
Ze chatten met een zelfgekozen nickname en vallen vaak direct met de deur in huis. ?Chatten is weliswaar afstandelijker, maar juist door de afstand en onpersoonlijkheid durven kinderen meer te vertellen. Ook bij MD Veluwe dacht men aanvankelijk dat het e-mailcontact tussen de e-buddy?s en cli?nten vluchtiger zou zijn dan het persoonlijke contact met met ?gewone? buddy?s. Dat blijkt niet het geval. Volgens Peters draagt ook hier de anonimiteit en laagdrempeligheid van het contact bij aan een intensiever contact.
Het chatten bij de kindertelefoon is een groot succes. De kindertelefoon heeft hiermee haar dienstverlening uitgebreid en bereikt nu meer kinderen. Het is dan ook voortdurend druk tijdens een chatdienst.
Chatvrijwilliger Sasabon: ?Kinderen zitten gewoon dag en nacht achter de computer. Ik denk als we 24 uur per dag open zouden zijn, dat het dan nog heel druk zou zijn.? Ook voor MD Veluwe heeft het werken met e-buddy?s een meerwaarde. Volgens Peters is door het werken met e-buddy?s een nieuwe groep vrijwilligers aangeboord, die voorheen minder snel actief werden bij een organisatie: jongeren en werkende mensen. Deze e-buddy?s willen graag iets doen voor een ander. Ze kunnen dat vaak moeilijk doen op een vast dagdeel per week, maar hebben bijvoorbeeld wel ?s avonds eeen uurtje over. Cli?nt en e-buddy schrijven elkaar e-mails, die op elk moment van de dag geschreven, gelezen en beantwoord kunnen worden.
Vrijwilligersorganisaties kunnen met online vrijwilligerswerk hun visvijver enorm vergroten. Zowel de kindertelefoon als MD Veluwe werken landelijk, Nabuur werkt zelft internationaal. Vrijwilligersorganisaties hebben door online vrijwilligerswerk de kans om buiten de dorps-, regio- of landsgrenzen te werven en nieuwe groepen vrijwilligers aan zich te binden. Mensen die aan huis gebonden zijn zoals langdurig zieken, gehandicapten, ouderen kunnen op deze wijze (weer) vrijwilligerswerk gaan doen. Ook voor jongeren blijkt het een aantrekkelijke laagdrempelige manier om zich voor een organisatie in te zetten.
Wie denkt met online vrijwilligers minder tijd kwijt te zijn aan begeleiding en contact, komt bedrogen uit. Juist doordat online vrijwilligers in de meeste gevallen niet naar kantoor komen en geen fysiek contact hebben met collega?s en of cli?nten, moet er juist bewuster ge?nvesteerd worden in aansturing en begeleiding.
Dit beaamt ook Peters:?De gewone buddy?s krijgen bij ons een intensieve begeleiding en we dachten dat het met e-buddy?s minder nodig zou zijn. Maar we zijn nu juist op zoek naar nieuwe mogelijkheden om ze meer te kunnen begeleiden, omdat ze niet met de minste problematiek in aanraking komen. Dit doen we door vaker telefonisch contact te hebben. Daarnaast gaan we e-buddy?s verplicht om deel te nemen aan landelijke intervisiebijeenkomsten.?
Ook bij Nabuur heeft men ervaren dat werken met online vrijwilligers niet vanzelf gaat. De organisatie besteedt veel aandacht aan de begeleiding van hun nieuwe en al actieve vrijwilligers. Omdat Nabuur werkt met duizenden online vrijwilligers van over de hele wereld, kan er geen sprake zijn van een persoonlijke kennismaking of aansturing. De organisatie heeft twee vrijwilligersmanagers in dienst die nieuwe vrijwilligers welkom heten, hen stimuleren actief te worden en ze te ondersteunen in hun zoektocht naar een geschikte klus. De website van Nabuur is hiervoor een belangrijk instrument.
Veel organisaties in Nederland die online vrijwilligerswerk aanbieden, werken vaak nog met een tussenvorm, waarbij de online vrijwilliger bv. wel naar een kantoor moet komen voor het vrijwilligerswerk, zoals bij de kindertelefoon.
Chatvrijwilligers komen op vaste tijden naar kantoor om te chatten met kinderen. De kindertelefoon heeft voor beperkte tijden en een vaste locatie gekozen. Carolien van Hoogenhuyze vertelt dat het hierdoor makkelijker is om de vrijwilligers betrokken te houden en om de kwaliteit van het werk te bewaken. Ook de beveiliging van de chat is hierdoor makkelijker te waarborgen.
Bij MD Veluwe werken de e- buddy?s thuis vanuit een beveiligde webomgeving. Kwaliteitsbewaking vindt plaats door de e- buddy?s goed te selecteren, hen regelmatig te zien en te spreken en een verplichte training en intervisie aan te bieden.
Om met online vrijwilligers te werken moet je als organisatie online klussen aanbieden. Klussen die vrijwilligers in principe thuis, van achter hun eigen computer, op elk moment van de dag kunnen doen. Het op de juiste wijze formuleren van deze klussen is van groot belang voor het succes van online vrijwilligerswerk, beaamt ook Nabuur.
Wilt u meer weten over online vrijwilligerswerk, wilt u online vrijwilliger worden of met online vrijwilligers gaan werken? Kijk dan binnenkort voor meer informatie, tips van de ge?nterviewden en meer verhalen van online vrijwilligers op www.movisie.nl/onlinevrijwilligers of bezoek de websites
www.nabuur.com,
www.kindertelefoon.nl en www.e-buddyzorg.nl
Bron: Movisie
de brochure "Sterktes van nu, de kracht van 2015" is te leen bij de Vrijwilligerscentrale (zie "Uitleen")